Psycholog Psychoterapeuta Psychoterapia Poznań Luboń
depresja

Melancholia

Czy widzieliście film „Melancholia” Larsa von Triera? Dla niektórych to katastroficzny film o pięknym końcu świata, co sugerowały plakaty reklamowe. Dla mnie to najbardziej przejmujący film o ciężkiej postaci depresji, jaki kiedykolwiek oglądałam, a sama katastrofa jest jedynie metaforą końca pełnego smutku, cierpień i poczucia beznadziejności życia. Niektórzy stwierdzą po obejrzeniu filmu : „To tylko film”, ale tak właśnie postrzegają swoją sytuację osoby pogrążone w depresji.

Rozpowszechnienie zaburzeń depresyjnych według różnych badań to od 6% do 25% w populacji. W praktyce lekarza rodzinnego zaburzenia depresyjne dotyczą ok. 23% pacjentów (badania polskie, Dróżdż i wsp., 2007). Jest to więc bardzo rozpowszechnione zaburzenie. Zwykle zaburzenia depresyjne mają charakter nawracający, przebiegają epizodycznie z okresami remisji (całkowitej lub niepełnej) i zaostrzeń. U większości pacjentów (66-75%) dochodzi do nawrotu.

Jak sobie radzić z tym powszechnym problemem?

Średnio dwóm na trzy osoby cierpiącym na depresję można w pewnym stopniu pomóc zapisując leki antydepresyjne. Nowoczesne leki antydepresyjne są stosunkowo bezpieczne, gdyż nie uzależniają. Efekty ich jednak utrzymują się tak długo, jak długo leki są zażywane. Po ich odstawieniu objawy znów zaczynają się nasilać. Z tego względu, by leczenie depresji było efektywne i długotrwałe, zaleca się połączenie farmakoterapii z psychoterapią. Z zaleceń NICE (National Institute for Health and Care Excellence) oraz APA (American Psychological Association) dotyczących leczenia zaburzeń psychicznych wynika, że w przypadku depresji zalecaną terapią pierwszego wyboru jest terapia poznawczo-behawioralna. Wybór terapii poznawczo-behawioralnej jako pierwszej wynika z jej wysokiej skuteczności w leczeniu zaburzeń depresyjnych. Ponadto, wybór terapii poznawczo-behawioralnej jako pierwszej wydaje się być uzasadniony z jeszcze jednego bardzo prozaicznego powodu. Terapia poznawczo-behawioralna jest terapią krótkoterminową, a więc i stosunkowo tanią. Często udaje się osiągnąć satysfakcjonujące efekty w 12 sesji. Dla porównania długoterminowe terapie zajmują zwykle 2-3 lata, co niestety wiąże się z wysokim kosztem.

Na czym polega terapia poznawczo-behawioralna depresji.

  • Diagnoza
  • Psychoedukacja na temat depresji

Rozpoznawanie i ocena objawów depresji
Omówienie poznawczych aspektów depresji
Omówienie leczenia depresji

  • Planowanie aktywności
  • Restrukturyzacja poznawcza, czyli zmiana struktur poznawczych
  • Praca nad poprawą relacji z innymi
  • Mindfulness

Spotkanie diagnostyczne

Obecnie wiele się mówi w mediach o zaburzeniach depresyjnych. Coraz więcej osób zaczyna rozpoznawać symptomy depresji u siebie lub swoich najbliższych. Nie oznacza to jednak, że osoby te cierpią na depresję. By możliwe było postawienie diagnozy, konieczne jest spełnienie odpowiedniej ilości kryteriów. Warto więc zgłosić się do specjalisty, psychiatry lub psychologa, który będzie kompetentny w tym zakresie. Jeśli specjalista postawi diagnozę depresji, skieruje dalej pacjenta na leczenie- do psychoterapeuty na psychoterapię oraz psychiatry po leki antydepresyjne (jeśli będzie to konieczne).

 

Psychoedukacja

Psychoedukacja: Rozpoznawanie i ocena objawów depresji

Pacjent ocenia występowanie oraz nasilenie objawów depresji w sferze myśli, zachowań, nastroju i reakcji fizjologicznych swojego organizmu. Do poznawczych objawów depresji należą, między innymi, samokrytycyzm, poczucie beznadziejności, myśli samobójcze, problemy z koncentracją uwagi i ogólnie negatywny stosunek do życia. Zmiany zachowania spowodowane depresją to zwykle odcięcie się od ludzi, rezygnacja z wielu czynności, które dawniej sprawiały przyjemność oraz problemy z mobilizacją do działania. Do najczęstszych objawów fizjologicznych należą: bezsenność i inne problemy ze snem (także nadmierna senność), uczucie zmęczenia, spadek lub wzrost apetytu. Natomiast objawy emocjonalne to głównie smutek, drażliwość, złość, poczucie winy i zdenerwowanie.

Psychoedukacja: Omówienie poznawczych aspektów depresji

W latach 60. XX wieku Aaron T. Beck odkrył, że depresję charakteryzują wzorce myślenia, które podtrzymują obniżony nastrój. Te charakterystyczne wzorce myślenia dotyczą trzech sfer: negatywnych myśli o sobie ( np. „Jestem do niczego”), negatywnych myśli o świecie ( np.”Nikomu na mnie nie zależy”, „Wszyscy są mną rozczarowani”) oraz negatywnych myśli o przyszłości (np. „Nigdy nie będzie lepiej”). Pacjent wraz z pomocą terapeuty rozpoznaje swoje indywidualne wzorce myślenia, by na kolejnym etapie terapii, zwanym restrukturyzacją poznawczą, poddać je modyfikacji.

Psychoedukacja: Omówienie leczenia depresji

Leczenie depresji zwykle składa się z psychoterapii wspartej leczeniem farmakologicznym w odniesieniu do depresji umiarkowanej bądź mocno nasilonej. W przypadku łagodnego nasilenia objawów farmakoterapia nie jest konieczna. Standardowo na terapię poznawczo-behawioralną depresji składa się restrukturyzacja poznawcza, czyli praca nad zmianą sposobu myślenia, spostrzegania siebie, świata i swej przyszłości, praca nad poprawą relacji z innymi ludźmi oraz planowanie aktywności, które ma zmobilizować pacjenta do działania. Coraz częściej do terapii włącza się również mindfulness, czyli terapię poznawczą opartą na uważności, która pomaga zapobiegać nawrotom depresji.

Planowanie aktywności

Aktywności wykonywane w ciągu dnia wpływają na nasz nastrój. Osoby cierpiące na depresję z reguły przestają robić to, co zwykle sprawiało im przyjemność. Dzięki analizie tygodniowego zapisu czynności terapeuta wraz z pacjentem ocenia nasilenie nastroju przy różnego typu aktywnościach i zaleca zwiększenie liczby przyjemnych i dających satysfakcję czynności, co pozytywnie wpływa na samą aktywność pacjenta, jak i polepszenie nastroju. Zwiększona aktywność wpływa dalej na poprawę w sferze poznawczej (np. „Jestem bezproduktywny. Nie potrafię nawet wstać z łóżka” zamienia się na myśl: „Udało mi się dziś wykonać wszystkie zaplanowane czynności. Może nie jest aż tak źle, jak sądziłem”), a także emocjonalnej (poczucie zadowolenia wynikające z podjęcia zaplanowanych aktywności coraz częściej zajmuje miejsce smutku i poczucia winy wynikających z braku aktywności).

Restrukturyzacja poznawcza, czyli zmiana struktur poznawczych

Zmiana struktur poznawczych jest najważniejszym aspektem długotrwałej poprawy. Osoby cierpiące na depresję spostrzegają i zapamiętują negatywne aspekty przeżyć lepiej niż pozytywne lub neutralne. Znacznie częściej interpretują też swoje życie w sposób negatywny, w przeciwieństwie do osób bez depresji, które mają tendencję do zbyt pozytywnych interpretacji. Celem terapii poznawczo-behawioralnej depresji jest nauczenie pacjentów weryfikowania słuszności negatywnych myśli poprzez analizę wszystkich dostępnych informacji (neutralnych, pozytywnych i negatywnych). W ten sposób pacjent uczy się myśleć w sposób bardziej elastyczny.

Praca nad poprawą relacji z innymi

Borykając się z depresją zwykle odcinamy się od wszystkich ludzi. Nawet kontakty z najbliższą rodziną i przyjaciółmi nie dają nam satysfakcji, a często są źródłem negatywnych emocji (np. smutek i poczucie winy, że nie mogę już zajmować się własnymi dziećmi). Niekiedy pogorszenie się relacji nie wynika jedynie z depresji. Przykładowo, związek z osobą, która nas ciągle krytykuje, będzie utrudniał, a może i uniemożliwiał, proces zdrowienia. Dlatego tak ważnym elementem terapii depresji jest poprawa relacji z innymi ludźmi.

Mindfulness

Mindfulness to terapia poznawcza oparta na uważności. Łączy ona w sobie najnowsze odkrycia współczesnej nauki z formami medytacji, których skuteczność została dowiedziona naukowo. Ta metoda poznawania swego ciała i umysłu może pomóc w zmianie nastawienia do swych myśli i uczuć. Uważność ułatwia uwolnić się od żalów z powodu tego, co było i obaw o to, co będzie. A to pozwala przerwać spiralę pogarszającego się nastroju i uniknąć kolejnego epizodu depresji. Mindfulness jest więc głównie wykorzystywany jako sposób na zapobieganie kolejnym nawrotom depresji.

Napisz do mnie





Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *